De dood is doorgaans een droevige aangelegenheid, maar in Ghana weten ze er een positieve draai aan te geven. Daar kan je grootste wens postuum worden verhoord. Nooit geld gehad voor een BMW of een Mercedes?
Dan word je begraven in zo'n schitterende bolide, gemaakt van hout. Liever een ander vervoermiddel, of je lievelingsdier? Geen probleem voor de Ghanese fantasiekistenmakers.

Het gebruik van fantasiekisten in Ghana is geen eeuwenoude exotische traditie, maar het bedenksel van een creatieve timmermansleerling in de jaren ‘50. Volgens de overlevering kreeg meestertimmerman Ata Owoo in die tijd opdracht een draagstoel in de vorm van een cacaoboon te maken. Maar voordat die klaar was, overleed het stamhoofd voor wie de stoel bestemd was. Omdat de man zich enorm op zijn nieuwe zetel had verheugd, besloot men hem in de cacaoboonstoel te begraven.

Niet lang daarna overleed de moeder van Kane Kwei. Hij was de meestergezel van Ata Owoo en erg goed in houtsnijwerk. Kane Kweis moeder had haar hele leven dolgraag willen vliegen, maar het was er nooit van gekomen. Geïnspireerd door het verhaal van de cacaoboondraagstoel timmerde hij een doodskist in de vorm van een vliegtuig. Zo kon zijn moeder naar de hemel vliegen.
Familieleden en dorpsgenoten waren diep onder de indruk van de bijzondere kist, en na de begrafenis stroomden de opdrachten voor fantasiedoodskisten binnen. Voor vissers bestelde men een vissersboot, cacaoboeren kregen een cacaoboon- en vrome mensen een bijbelkist. Al snel begon Kane Kwei zijn eigen grafkistenwerkplaats en was een traditie geboren.

Mozes klapt het deksel van een roze viskist open. De ruwhouten binnenkant is bekleed met een dunne laag schuimrubber. Veel ruimte voor de dode is er niet. "Die moet gewoon een beetje rechtop zitten", zegt de timmerman. Ter demonstratie zwaait hij een been over de rand en kruipt in de vissenmaag. "Zie je? Past prima."

Voor de moederkloek
Het grasveld achter de showroom doet dienst als werkplaats. In de schaduw van een afdak hakt een timmermansleerling de ruwe vorm uit van een Daf-truck. Daarna wordt de kist in model geschaafd, geschuurd en ten slotte nauwkeurig beschilderd.
Naast de man staan het geraamte van een boot en een colafles, die klaar is om beschilderd te worden. Tussen de houtkrullen op de vloer ligt een houten schaalmodel van een Nike-sportschoen: voor elk wat wils.
Trots haalt Mozes een stapel foto's tevoorschijn: in zijn werkplaats gemaakt kisten. Hij wijst op een doodskist in de vorm van een staande kip, met kleine houten kuikentjes eronder. "Deze maak ik voor vrouwen die heel veel kinderen hadden."
Klanten kunnen een kist van de foto's kiezen, of zelf een vorm verzinnen. "Meestal kiest de familie van de dode iets uit", zegt Mozes. "Maar sommige mensen komen hun eigen grafkist uitkiezen. De familie laat die dan na hun dood maken."

In de koelcel
Fantasiekisten zijn prijzig voor Ghanese begrippen: afhankelijk van de wensen van de klant kosten ze tussen de 2 en 4 miljoen cedi (zo'n 250 tot 500 euro), een gemiddeld jaarsalaris. Toch vinden de designkisten gretig aftrek. Uitvaarten zijn heel belangrijk in Ghana: een begrafenis is een groots meerdaags evenement waarvoor kosten noch moeite worden gespaard. Tijdens de voorbereidingen wordt de overledene in een koelcel bewaard. Dat is wel nodig, want de fabricage van een designkist kost twee tot drie weken.

Holland-variant
Mozes en zijn collega's produceren niet meer alleen voor de lokale markt. "Laatst kwam hier een Japanner. Hij vond mijn kisten zo mooi, dat hij er ook één wilde, in de vorm van een zon." Trots laat de timmerman een foto zien van de kunstig beschilderde zonnekist.
"Ik heb ook klanten in Amerika en Australië. Als ik kisten voor de export maak, gebruik ik hardhout in plaats van de zachtere houtsoort die ik normaal neem. Dan gaan ze langer mee. Want de meeste buitenlanders kopen mijn kisten niet om iemand in te begraven, maar voor de sier."